მოთხრობაში „ბაგრატ ზახარიჩის სიკვდილი“, რომელიც კანცელარიის მოხელის მოულოდნელი გარდაცვალების მეტად სარდონიკული აღწერაა, ვაჟა-ფშაველას ირონიული ალღო უმაღლეს მწვერვალს აღწევს. ნაწარმოები უნებურად გვიბიძგებს პარალელი გავავლოთ ისეთ კლასიკურ ნიმუშებთან, როგორებიცაა მელვილის „ბარტლბი, გადამწერი“ და ტოლსტოის „ივან ილიჩის სიკვდილი“.

„მოგონებანი (საშობაო ამბავი)“ მოგვითხრობს ბიჭზე, რომელიც ზამთრის არდადეგებზე პანსიონიდან მშობლიურ სოფელში ბრუნდება. ოჯახთან კავშირის აღდგენისას, ბიძასთან ერთად გამართული, შიშითა და მღელვარებით აღსავსე ნადირობა სრულიად ცვლის მის შეხედულებას ცხოვრებაზე.

„ბათურას ხმალი“ წარმოგვიდგენს მოჯადოებულ იარაღს, რომელიც მისი მფლობელის გარდაცვალების შემდეგ მოსვენებას არ აძლევს ფშავის მოსახლეობას. ბრძოლის ველზე ღირსების დასაცავად გამართული ეს მომნუსხველი ამბავი კავკასიის მთების ჯადოსნურობას აცოცხლებს.

ბოლოს, „გოგოთურ და აფშინა“, ვაჟა-ფშაველას მრავალ ლეგენდარულ ეპიკურ პოემათაგან ერთ-ერთი, არის ამაღელვებელი ფიქრი სამხედრო დიდებისა და ვაჟკაცობის თემებზე. აღსანიშნავია, რომ ეს პოემა რუსულ ენაზე სათარგმნად სამჯერ იქნა შერჩეული სამი უდიდესი პოეტის (ოსიპ მანდელშტამი, მარინა ცვეტაევა და ნიკოლაი ზაბოლოცკი) მიერ.